Tektura 3-warstwowa to dwie płaskie warstwy papieru i jedna pofalowana pomiędzy nimi. Tektura 5-warstwowa ma trzy warstwy płaskie i dwie fale. Przy najpopularniejszych odmianach, czyli fali B i tekturze BC, daje to grubość około 3 mm wobec 7 mm. Ale to, czy wybrać tekturę 3- czy 5-warstwową, rozstrzygają trzy inne pytania: ile waży twój produkt, ile kartonów stanie jeden na drugim i jak paczka pojedzie.
Jak zbudowana jest tektura trzywarstwowa i pięciowarstwowa?
Każda tektura falista składa się z papieru płaskiego (liner) i papieru pofalowanego (fluting). Fala działa jak dźwigar w moście: trzyma odległość między warstwami płaskimi, więc arkusz jest sztywny, a przy tym lekki. Im więcej takich dźwigarów w przekroju, tym lepiej tektura znosi nacisk z góry i uderzenia z boku.
Budowa tektury
Co kryje się między warstwami?
Tektura 3-warstwowa
Fala B · ok. 3 mm
2 warstwy płaskie + 1 fala
Do wielu codziennych wysyłek i lżejszych produktów.
Tektura 5-warstwowa
Fala BC · ok. 7 mm
3 warstwy płaskie + 2 fale
Do cięższej zawartości i wymagającego transportu.
W tekturze trzywarstwowej (fachowo: jednościennej) jest jedna fala, najczęściej B albo E, rzadziej C. Tektura pięciowarstwowa, czyli dwuścienna, łączy dwie fale. Zwykle jest to zestaw BC, gruby i transportowy, albo EB, cieńszy i z gładszą powierzchnią pod nadruk. Wysokości poszczególnych profili i to, do czego który się nadaje, rozpisaliśmy w tekście o rodzajach fal tektury.
| Tektura 3-warstwowa | Tektura 5-warstwowa | |
|---|---|---|
| Budowa | 2 warstwy płaskie + 1 fala | 3 warstwy płaskie + 2 fale |
| Typowe fale | E, B, C | EB, BC |
| Grubość (orientacyjnie) | ok. 1,5–4 mm | ok. 4–7 mm |
| ECT (orientacyjnie) | ok. 4–7 kN/m | ok. 7–12 kN/m i więcej |
| Masa zawartości (reguła kciuka) | do ok. 10–15 kg | do ok. 30–40 kg |
| Gdzie najczęściej | paczki kurierskie, e-commerce, pudełka fasonowe | palety, kartony zbiorcze, ciężkie części, eksport |
Liczby w tabeli traktuj orientacyjnie. Ta sama tektura 3-warstwowa może mieć ECT 4 albo 7 kN/m, zależnie od gramatury i rodzaju papierów. Pytanie o liczbę warstw to więc dopiero połowa specyfikacji.
Kiedy wystarczą kartony 3-warstwowe?
W większości wysyłek ze sklepów internetowych. Bluza (0,5 kg), buty w pudełku, dwa słoiki kremu, książka, ładowarka z kablem: to wszystko spokojnie jedzie w kartonie 3-warstwowym z fali B. Produkt waży od kilkuset gramów do kilku kilogramów, karton podróżuje sam, a na sortowni nikt nie stawia na nim dwumetrowego stosu.
Kartony 3-warstwowe dają też radę w magazynie, jeśli stoją w niskich stosach i są wypełnione do pełna. Pełny karton jest dużo mocniejszy od pustego w połowie, bo zawartość podpiera ścianki i wieko. Paczka z luźno latającym towarem zgniecie się szybciej niż ta sama paczka zapakowana ciasno, nawet przy identycznej tekturze.
Jest też argument, o którym klienci rzadko myślą: grubość. Ścianka 3 mm zamiast 7 mm to na długości i szerokości kartonu prawie centymetr mniej na zewnątrz, a na wysokości kartonu klapowego ponad półtora centymetra. Czasem dokładnie tyle brakuje, żeby paczka zmieściła się w tańszym gabarycie. Przeliczenia dla skrytek pokazujemy w artykule o kartonach do paczkomatów.
Kiedy trzeba sięgnąć po kartony 5-warstwowe?
Gdy produkt jest ciężki
Powyżej 15 kg zaczynamy poważnie rozmawiać o tekturze pięciowarstwowej. Nie dlatego, że 3-warstwowa nagle pęknie przy 16 kg. Cięższe paczki są po prostu gorzej traktowane: trudniej je podnieść, częściej stawia się je z impetem albo przeciąga po posadzce. Dno i klapy dostają wtedy w kość. Przy 25 kg części metalowych albo płytek ceramicznych dwie fale to rozsądne minimum.
Gdy kartony stoją wysoko na palecie
Tu liczy się BCT, czyli siła, jaką karton wytrzymuje przy ściskaniu od góry. Prosty rachunek: jeśli na palecie stoi sześć warstw kartonów po 12 kg, najniższy dźwiga pięć nad sobą, czyli 60 kg. To obciążenie statyczne w suchym magazynie. W branży przyjmuje się zapas rzędu 3–5 razy na wilgoć, czas składowania i drgania w transporcie, więc dolny karton powinien wytrzymać około 200–300 kg nacisku. Przy takich liczbach tektura BC przestaje być fanaberią.
Wilgoć to osobna sprawa. Tektura w chłodni albo w nieogrzewanym magazynie zimą chłonie wodę z powietrza i potrafi stracić dużą część wytrzymałości na ściskanie. Jeśli kartony mają stać tygodniami w takich warunkach, zapas z drugiej fali bardzo się przydaje.
Gdy droga jest długa i z przeładunkami
Eksport, kontener, paleta przepakowywana po drodze dwa razy. Każde przeładowanie to wstrząsy, nacisk pasów i wózka widłowego. Do takich wysyłek dobieramy zwykle opakowania transportowe z tektury 5-warstwowej, często z przekładkami między warstwami towaru.
Gdy produkt ma ostre krawędzie
Narzędzia, odlewy, kształtki z kantami przebijają falę punktowo, a druga fala daje bufor. Często lepiej jednak połączyć karton 3-warstwowy z przekładką tekturową w miejscu, gdzie kant naciska, niż od razu pogrubiać całe pudło.
Ile droższa jest tektura 5-warstwowa?
Konkretnej ceny za metr nie podamy, bo zależy od gatunku papierów i ilości. Rząd wielkości łatwo jednak zrozumieć. W tekturze pięciowarstwowej jest jedna warstwa płaska i jedna fala więcej, a na falę idzie o 30–50% więcej papieru niż na płaską warstwę tej samej długości. Materiału jest wyraźnie więcej, karton kosztuje więcej i jest cięższy, co przy setkach paczek widać na fakturze od kuriera.
Są też koszty mniej oczywiste. Paczka złożonych kartonów 5-warstwowych zajmuje na regale ponad dwa razy więcej miejsca niż tyle samo 3-warstwowych. Grube klapy trudniej się zaginają przy pakowaniu, a większe wymiary zewnętrzne mogą wypchnąć paczkę do droższego progu cenowego.
Z drugiej strony uszkodzona paczka oznacza zwrot, ponowną wysyłkę i niezadowolonego odbiorcę. Jeśli co dwudziesta przesyłka dojeżdża zgnieciona, oszczędność na tekturze jest pozorna.
Czy da się wzmocnić karton 3-warstwowy zamiast przechodzić na 5 warstw?
Często tak i bywa to najtańsza droga. Mocniejsze papiery, na przykład kraftliner zamiast testlinera na zewnątrz albo wyższa gramatura flutingu, potrafią podnieść ECT tektury jednościennej na tyle, że uniesie zadanie, które na oko wymagało dwóch fal. Drugi sposób to konstrukcja: podwójne dno jak w FEFCO 0203 albo ciaśniej dobrany wymiar, który eliminuje pustą przestrzeń. Czym różnią się konstrukcje, przeczytasz w artykule o kodach FEFCO.
Działa to też w drugą stronę. Zdarza się, że ktoś zamawia kartony 5-warstwowe „na wszelki wypadek” do produktu, który waży 2 kg i jedzie kurierem pojedynczo. Wtedy proponujemy trzy warstwy i dokładniejszy wymiar. Paczka robi się lżejsza, mniejsza i tańsza, a ochrona wcale nie spada.
Czy tektura EB to dobry kompromis?
Dla wielu sklepów tak. EB ma około 4–4,5 mm, czyli jest niewiele grubsza od pojedynczej fali C, a pracuje jak tektura dwuścienna. Zewnętrzna fala E daje gładką powierzchnię, na której logo wygląda porządnie, a wewnętrzna fala B dokłada sztywności i amortyzacji. Sprawdza się przy droższych produktach ważących 3–8 kg, które mają dojechać bez wgnieceń i przy okazji ładnie wyglądać na zdjęciu z rozpakowania. Na palety i ciężkie części to jednak za mało, tam zostajemy przy BC.
Tektura 3 czy 5 warstwowa dla twojego produktu: przykłady
| Produkt | Masa | Jak jedzie | Rozsądny wybór |
|---|---|---|---|
| Bluza złożona w woreczku | 0,5 kg | kurier, paczkomat | 3-warstwowa, fala E lub B |
| Słoiki z konfiturą, 6 szt. | 3 kg | kurier | 3-warstwowa B + kratownica |
| Zestaw książek | 8 kg | kurier | 3-warstwowa B, mocniejsze papiery |
| Części metalowe | 22 kg | kurier, paleta | 5-warstwowa BC |
| Kartony zbiorcze w chłodni, stos 6 warstw | 12 kg | paleta | 5-warstwowa BC |
| Sztywne pudełko z nadrukiem do sklepu | 1,5 kg | kurier | 5-warstwowa EB albo 3-warstwowa E |
To punkty wyjścia, nie przepis. Ten sam produkt pakowany pojedynczo do paczkomatu i zbiorczo po 20 sztuk na paletę dostanie dwie różne tektury. Więcej o samym materiale, arkuszach i tekturze w rolkach znajdziesz na stronie tektura falista.
Kartony klapowe robimy z obu rodzajów tektury, w standardowych rozmiarach i na dowolny wymiar. Jeśli dalej nie wiesz, czy lepsza będzie tektura 3- czy 5-warstwowa, napisz, co pakujesz, ile to waży i jak paczki będą podróżować. Dobierzemy tekturę tak, żebyś nie płacił za warstwy, których twój produkt nie potrzebuje.


