Zmiana konstrukcji opakowania potrafi obniżyć koszt jednostkowy nawet o 40%. Tyle w wielu przypadkach wychodzi nam po przeliczeniu kartonów, które klient kupował do tej pory, choć nie każda zmiana daje aż tak dużo. Żeby wiedzieć, jak obniżyć koszt opakowań u siebie, trzeba najpierw rozłożyć go na części, bo cena kartonu na fakturze to tylko jedna z nich.
Z czego składa się koszt opakowania?
Kiedy liczymy z klientem koszt kartonów, patrzymy na całą paczkę, a nie na samo pudło:
- tektura, czyli jej ilość i rodzaj,
- przygotowanie produkcji: wykrojnik, nadruk, ustawienie maszyn,
- wypełniacz i taśma,
- czas pakowania,
- wysyłka: gabaryt, waga rzeczywista i gabarytowa,
- miejsce w magazynie na zapas kartonów,
- szkody i zwroty, gdy opakowanie jest za słabe.
Optymalizacja opakowań polega na zmniejszeniu sumy, a nie jednej pozycji. Tańszy karton, przez który co trzydziesta paczka dojeżdża zgnieciona, to zły interes. Poniżej siedem miejsc, w których najczęściej znajdujemy oszczędności.
1. Czy dopasowany wymiar kartonu naprawdę coś zmienia?
Zmienia najwięcej. Karton „z półki”, o rozmiarze zbliżonym do produktu, prawie zawsze jest za duży o kilka centymetrów w każdą stronę. Każdy centymetr to tektura, wypełniacz i objętość, za którą płacisz kurierowi.
Przykład poglądowy, z zaokrąglonymi liczbami i bez cen. Produkt ma 300 × 200 × 100 mm. Sklep pakuje go w standardowy karton 400 × 300 × 200 mm, bo taki akurat był w hurtowni. Porównajmy go z kartonem dopasowanym, 310 × 210 × 110 mm. Oba to klapowe FEFCO 0201 z tektury 3-warstwowej B.
| Karton standardowy | Karton dopasowany | |
|---|---|---|
| Wymiar wewnętrzny | 400 × 300 × 200 mm | 310 × 210 × 110 mm |
| Powierzchnia wykroju (ok.) | 0,72 m² | 0,34 m² |
| Pusta przestrzeń do wypełnienia | ok. 18 l | ok. 1 l |
| Wymiar zewnętrzny (ok.) | 406 × 306 × 212 mm | 316 × 216 × 122 mm |
| Waga gabarytowa przy dzielniku 5000 | ok. 5,3 kg | ok. 1,7 kg |
| Gabaryt w paczkomacie | C | B |
Tektury jest o ponad połowę mniej. Cena kartonu nie spadnie o połowę, bo część kosztu to przygotowanie produkcji i obsługa zamówienia, ale materiał stanowi dużą część ceny. Do tego znika około 17 litrów wypełniacza na każdej paczce, a przesyłka schodzi o gabaryt niżej. Dlatego kartony na wymiar często wychodzą taniej w przeliczeniu na wysłaną paczkę, choć cena za sztukę w katalogu hurtowni kusi.
2. Czy płacisz za falę, której produkt nie potrzebuje?
Drugie źródło oszczędności to przewymiarowana tektura. Klasyczny przypadek: zestawy kosmetyków po 1,5 kg wysyłane pojedynczo kurierem w kartonach 5-warstwowych BC. Kiedyś przyszła jedna reklamacja i od tamtej pory „dajemy mocniejsze”. Przejście na dobrą tekturę 3-warstwową B to mniej papieru, lżejsza paczka i mniejsze wymiary zewnętrzne przy tym samym wnętrzu.
Działa to tylko wtedy, gdy produkt naprawdę nie potrzebuje dwóch fal. Kartony zbiorcze w wysokich stosach albo 20 kg części w jednym pudle to inna historia. Jak to ocenić, opisujemy w tekście tektura 3 czy 5 warstwowa.
3. Ile kosztuje wypełniacz i czy da się go wyeliminować?
Wypełniacz ma swoją cenę, ale większy koszt to czas przy stole pakowym. Każda paczka, w której trzeba dopchać pustą przestrzeń, to kilkanaście albo kilkadziesiąt sekund więcej. Przy 300 paczkach dziennie i 20 sekundach na paczkę zbiera się z tego ponad półtorej godziny pracy.
Najtańszy wypełniacz to ten, którego nie trzeba wkładać. Czasem wystarczy dopasować wymiar. Czasem przekładka albo wkładka tekturowa, która trzyma produkt w miejscu, kosztuje mniej niż garść wypełniacza i chroni lepiej. A tam, gdzie wypełniacz jest potrzebny, można użyć tekturowego, elastycznego wypełniacza, który odbiorca wyrzuci razem z kartonem do makulatury.
Czy konstrukcja kartonu wpływa na czas pakowania?
Tak i często bardziej, niż się wydaje. Karton klapowy trzeba złożyć, zakleić dno, włożyć produkt i zakleić wieko: cztery ruchy i dwa razy taśma. Pudełko fasonowe składa się bez taśmy, a karton z dnem automatycznym rozkładasz jednym ruchem. Każda z tych konstrukcji kosztuje inaczej za sztukę, więc porównujemy je razem z czasem pakowacza. Przy 50 paczkach tygodniowo prosty karton klapowy zwykle wygrywa. Przy kilkuset dziennie kilka sekund mniej na każdej paczce potrafi przeważyć wyższą cenę pudełka.
4. Jak gabaryt kurierski wpływa na koszty wysyłki?
Koszty wysyłki rosną skokowo. Paczka, która przekracza próg o centymetr, kosztuje tyle samo, co paczka większa o 20 cm. Dlatego dobieramy rozmiary tak, żeby wymiar zewnętrzny mieścił się w progach przewoźnika, z którego korzystasz, z zapasem na grubość tektury i taśmę.
U kurierów stosujących wagę gabarytową liczy się objętość. Karton 60 × 40 × 40 cm to przy dzielniku 5000 aż 19,2 kg, nawet jeśli w środku leży kurtka ważąca kilogram. Gabaryty skrytek i przykładowe przeliczenia znajdziesz w artykule o kartonach do paczkomatów.
5. Rozkrój arkusza: oszczędność, której nie widać
Kartony wycina się z arkuszy tektury o określonym formacie. Jeśli wykrój kartonu źle się układa na arkuszu, część tektury idzie na odpad, a ty płacisz za nią w cenie kartonu. Czasem zmiana wymiaru o kilkanaście milimetrów, niezauważalna dla produktu, pozwala zmieścić na arkuszu więcej wykrojów albo zmniejszyć odpad przy każdym cięciu.
Z poziomu katalogu tego nie zobaczysz. Wychodzi to dopiero przy planowaniu produkcji, dlatego warto napisać w zapytaniu, czy wymiar jest sztywny, czy masz kilka milimetrów swobody.
6. Standaryzacja rozmiarów: mniej wariantów, niższa cena za sztukę
Sklep z 25 rozmiarami kartonów płaci za 25 krótkich serii, 25 miejsc na regale i pakowaczy, którzy szukają właściwego pudła. Często da się przejść na 5–7 rozmiarów, które pokryją cały asortyment z rozsądnym luzem. Serie są wtedy dłuższe, a cena za sztukę niższa, bo przygotowanie produkcji rozkłada się na więcej kartonów.
Jak zacząć? Wypisz wymiary produktów i najczęstszych zestawów z zamówień. Posortuj je według objętości i poszukaj grup, które różnią się o mniej niż 2–3 cm na każdym wymiarze. Każda taka grupa to kandydat na jeden wspólny karton. Często wychodzi, że większość paczek mieści się w trzech, czterech rozmiarach, a reszta to rzadkie przypadki, które można obsłużyć większym kartonem z wypełniaczem.
7. Zamówienia na wywołanie: mniej kartonów na magazynie
Duża partia kartonów kupiona jednorazowo zamraża pieniądze i zajmuje miejsce, które mogłoby służyć towarowi. Stali klienci mają u nas materiał zarezerwowany „na wywołanie”. Zamawiają partię wtedy, kiedy jej potrzebują, a my nie czekamy na surowiec. Ty nie trzymasz w magazynie zapasu na pół roku, a kolejna partia nie stoi w kolejce na dostawę tektury.
Kiedy kartony skończą się wcześniej, niż planowałeś, pomagamy w trybie „pudełko na wczoraj”. Małe i jednorazowe nakłady robimy nawet w kilka dni.
Na czym nie warto oszczędzać?
Nie schodź z tektury poniżej tego, czego produkt potrzebuje. Nie zamawiaj wykrojnika do pudełka fasonowego, jeśli potrzebujesz 100 sztuk raz w roku, bo karton klapowy zrobi to samo taniej. I nie kupuj rocznego zapasu tylko dlatego, że przy większej ilości cena za sztukę jest niższa, jeśli kartony mają potem leżeć miesiącami w wilgotnym magazynie i tracić wytrzymałość.
Ostrożnie też z „oszczędzaniem” na wymiarze. Karton dopasowany na styk do produktu, który w każdej partii ma kilka milimetrów odchyłki, skończy się tym, że co dziesiąty nie wejdzie. Odrobina luzu kosztuje mniej niż zatrzymana linia pakowania.
Jak obniżyć koszt opakowań w swojej firmie: od czego zacząć?
Najprościej od listy. Wypisz produkty z wymiarami i masą, dopisz, ile paczek miesięcznie wysyłasz i jakim przewoźnikiem, i dołącz zdjęcie obecnego kartonu. Przy opakowaniach dla sklepów internetowych to wystarcza, żeby policzyć, gdzie da się zejść z kosztu. Czasem wynik brzmi „zmieńcie trzy rozmiary i falę”, a czasem „wasz karton jest dobrze dobrany, nie ma czego ruszać”. Obie odpowiedzi są coś warte.


